Przejdź do treści
Artykuły gościnne

Pierwsze badania źrebaka – na co zwraca uwagę lekarz weterynarii?

5/5 - (1 vote)

Lekarz weterynarii przeprowadza pierwsze badanie kliniczne źrebaka zazwyczaj w ciągu 12-24 godzin od porodu. Ocenia wtedy m.in. odruch ssania, pracę serca i płuc, stan pępowiny oraz ustawienie kończyn. Pobiera też krew, aby sprawdzić poziom przeciwciał IgG – innymi słowy, czy źrebak otrzymał z siarą wystarczającą ochronę przed infekcjami.

Zanim lekarz przyjedzie, opiekun powinien uważnie obserwować źrebaka, bo jego układ oddechowy i krążenia dopiero przystosowuje się do życia poza organizmem matki. Pomocna jest prosta zasada „1-2-3”: źrebak powinien wstać w ciągu około godziny, zacząć ssać w ciągu dwóch godzin, a klacz powinna wydalić łożysko w ciągu trzech godzin od porodu.

Kiedy wezwać lekarza i co sprawdza w pierwszej dobie życia źrebaka?

Lekarza weterynarii warto wezwać od razu, gdy źrebak nie wstaje, nie ssie albo nie oddaje smółki w oczekiwanym czasie lub gdy klacz nie wydaliła łożyska w ciągu około trzech godzin od porodu. W pozostałych przypadkach rutynowe badanie odbywa się zwykle w ciągu pierwszej doby.

Podczas pierwszej wizyty lekarz osłuchuje serce, płuca i jelita, a także ogląda podniebienie, aby wykluczyć jego rozszczep, który może utrudniać ssanie. Sprawdza też powieki pod kątem podwinięcia (entropium), które drażni rogówkę, oraz ostrożnie bada żebra, bo podczas porodu może dojść do ich złamania. Ważnym elementem jest również ocena i dezynfekcja kikuta pępowiny, najczęściej rozcieńczonym roztworem chlorheksydyny.

Sygnały, przy których nie warto czekać z telefonem do lekarza:

  • brak prób wstawania – zdrowy źrebak staje na nogi zazwyczaj w ciągu około godziny od porodu,
  • problemy ze ssaniem – źrebak szuka wymienia, ale nie potrafi pić albo mleko wypływa mu przez nozdrza,
  • brak smółki – ciemny, gęsty kał powinien zacząć odchodzić w ciągu pierwszych godzin życia; niepokojące jest też silne parcie bez efektu,
  • apatia – źrebak dużo leży, nie interesuje się matką ani otoczeniem,
  • nieprawidłowy oddech lub temperatura – szybki, wysilony oddech albo wyraźnie zbyt wysoka lub zbyt niska temperatura ciała.

Orientacyjne parametry zdrowego źrebaka w pierwszej dobie:

  • temperatura ciała – od 37,5 do 38,9°C,
  • tętno w spoczynku – ok. 80-120 uderzeń/min (w pierwszych godzinach może być wyższe),
  • liczba oddechów – ok. 20-40 na minutę (w pierwszych godzinach może być ich więcej),
  • błony śluzowe (dziąsła) – różowe, wilgotne; po uciśnięciu kolor wraca w mniej niż 2 sekundy.

Czym jest test IgG u źrebaka i kiedy się go wykonuje?

Badanie wykonuje się w pierwszej dobie po porodzie, ponieważ tylko w tym czasie jelito źrebaka potrafi wchłonąć przeciwciała z siary. Jeśli okaże się, że ich poziom jest za niski, lekarz może jeszcze zareagować: w pierwszych godzinach życia podać dodatkową porcję siary, a później osocze dożylnie.

Budowa łożyska klaczy sprawia, że przeciwciała matki praktycznie nie przenikają do płodu w trakcie ciąży. Źrebak rodzi się więc niemal bez przeciwciał i całą ochronę przed bakteriami obecnymi w stajni i ściółce otrzymuje z siarą. Zdolność jelita do wchłaniania przeciwciał jest największa tuż po porodzie, szybko spada w kolejnych godzinach i zanika mniej więcej po dobie. Dlatego tak ważne jest, aby źrebak jak najszybciej zaczął ssać.

Lekarz pobiera krew zwykle w ciągu 12-24 godzin od porodu i może wykonać szybki test bezpośrednio w stajni. Wynik pokazuje, czy źrebak otrzymał wystarczającą ilość przeciwciał:

Poziom IgG we krwi

Interpretacja

powyżej 800 mg/dl

prawidłowa odporność bierna

400–800 mg/dl

częściowy niedobór odporności biernej

poniżej 400 mg/dl

brak przekazania odporności biernej

Przy niskim wyniku lekarz dobiera postępowanie do wieku i stanu źrebaka. W pierwszych godzinach życia może to być podanie dodatkowej porcji siary, a później najczęściej podanie osocza dożylnie.

Kiedy źrebak potrzebuje badań obrazowych lub znieczulenia?

Lekarz wykonuje badania obrazowe zwykle wtedy, gdy źrebak jest osłabiony, ma objawy infekcji albo krzywo ustawione kończyny. USG pozwala obejrzeć pępek i klatkę piersiową, a RTG – kości, stawy i płuca. Niektóre zabiegi, np. operacja przepukliny czy pękniętego pęcherza moczowego, wymagają znieczulenia ogólnego.

Badanie musi przebiegać spokojnie, bo każdy ruch utrudnia ocenę obrazu. Dlatego zamiast przytrzymywać źrebaka rękami, lekarze coraz częściej stosują pozycjonery diagnostyczne dla zwierząt. Dla młodych koni przeznaczony jest m.in. pozycjoner dla źrebaka S. Utrzymuje on źrebię w stabilnej pozycji i ułatwia swobodne oddychanie. Jest wykonany z wodoodpornego materiału, który łatwo zdezynfekować, więc sprawdza się zarówno w klinice, jak i w stajni.

Jeśli zabieg wymaga znieczulenia, lekarz zakłada rurkę intubacyjną, przez którą źrebak otrzymuje tlen i środek znieczulający. Rurka nie może się przesunąć przez cały zabieg, nawet gdy zmienia się ułożenie głowy. Do jej mocowania służą żyłki do rurek intubacyjnych dla zwierząt. W przeciwieństwie do gazy czy bandaża nie nasiąkają śliną ani krwią, dzięki czemu wiązanie jest mocne i czyste do końca zabiegu.

AUTOR ARTYKUŁU

Koniowy

O NAS

Poznaj konie jeszcze lepiej.

Ikarion to magazyn dla miłośników koni i jeździectwa. Łączymy praktyczne porady dotyczące treningu, zdrowia, hodowli oraz codziennej opieki z historiami ze świata sportu i turystyki konnej. Piszemy o relacji człowieka z koniem, odpowiedzialnej pielęgnacji, poznawaniu zachowań zwierząt i rozwijaniu umiejętności jeździeckich. Na naszych łamach znajdziesz inspiracje do pracy w siodle i z ziemi, odpowiedzi na częste pytania oraz teksty o kulturze i tradycji jeździeckiej. Niezależnie od doświadczenia możesz odkrywać tu nowe tematy i rozwijać pasję do koni.

Napisz do nas
♘   Wiedza i praktyczne porady♡   Dobrostan i zdrowie koni♞   Świat sportu i turystyki✧   Pasja do koni i natury